Speksteen

OmKleberstein3bilder

Speksteen is een metamorfe steensoort. Dit betekent dat die tot stand gekomen is op basis van andere steensoorten onder hoge druk en hoge temperaturen ongeveer 500 millioen jaar geleden. Speksteen is een zachte steen, en daarom makkelijk te bewerken. De steen kan temperaturen tot 1550°C prima verdragen en is bestendig tegen vorst en chemicaliën. Speksteen van Norsk Kleber heeft een hoog talkgehalte. Hij is poreus en zwaar en heeft daarom zeer goede warmte- en koudeopslag vermogens. Het wondermateriaal uit de Noorse gebergtes.

In Noord-Gubrandsdalen in Noorwegen wordt speksteen voor verscheidene toepassingen gebruikt vanwege deze eigenschappen. Reeds sinds het bronzen tijdperk wordt er heel wat vervaardigd uit speksteen, waaronder kookgereedschap. In het stenen tijdperk werd deze speciale steensoort gebruikt voor spades, bijlen en andere hakgereedschappen. Vanaf het bronzen tijdperk werd hij ook gebruikt voor spinnewielen, weegschalen, molens, etc.

In onze groeves zijn vondsten gedaan die aantonen hoe de mens in de prehistorie speksteen uitgehouwen en gebruikt heeft. De vikingen benutten de speksteen reeds als open haarden. Het uithakken van spekstenen pannen en gereedschappen werd een eigen business, het product werd zelfs al in de middeleeuwen over grote afstanden meegenomen en elders achtergelaten, waarschijnlijk als handelswaar. Vanaf 1200 werd speksteen gebruikt om beelden en figuren in te houwen. Menig kastelen, kerken en kathedralen werden versierd met speksteen, een materiaal dat gelukkig goed bestand is tegen zure regen en andere vormen van vervuiling. De bekendste is de Nidaroskatedraal in Noorwegen. Deze kathedraal is van boven tot onder gedecoreerd met speksteen.

Aan het eind van de 17e eeuw begon de commerciële productie van open haarden en eenvoudige kachels uit speksteen in Noord-Gudbrandsdalen (Otta). Aan het eind van de 19e eeuw werden er verscheidene bedrijven opgericht in Otta voor de productie van kachels en open haarden die in de periode van 1915 tot 1918 werden opgekocht door AS Østlandske Sten-export. In 1980 werd AS Østlandske Stenexport opgekocht door Granit 1893 Holding AS, waarvan het huidige Norsk Kleber AS een dochterbedrijf is.

Norsk Kleber investeert sinds 2013 in het in kaart brengen en voor productie klaar maken van nieuwe groeves in de omgeving en ook elders in Noorwegen om de langetermijntoekomst van het bedrijf te verzekeren.